WebQuest

Nghiên cứu có định hướng trên Internet

1

Khái niệm

Ngày nay, WebQuest (thuật ngữ tiếng Anh) được sử dụng rộng rãi trên thế giới, trong giáo dục phổ thông cũng như đại học.

Có nhiều định nghĩa cũng như cách mô tả khác nhau về WebQuest. Theo nghĩa hẹp, WebQuest được hiểu như một phương pháp dạy học (WebQuest – Method), theo nghĩa rộng WebQuest được hiểu như một mô hình về dạy học có sử dụng mạng Internet. WebQuest cũng là bản thân đơn vị nội dung dạy học được xây dựng để sử dụng phương pháp này, và là trang WebQuest được đưa lên mạng.

Khi gọi WebQuest là một phương pháp dạy học, cần hiểu đó là một phương pháp phức hợp, trong đó có thể sử dụng những phương pháp cụ thể khác nhau (Meier & Nguyễn Văn Cường, 2022).

Với tư cách là một phương pháp dạy học, có thể định nghĩa WebQuest như sau:

"WebQuest là một phương pháp dạy học, trong đó người học tự lực thực hiện trong nhóm một nhiệm vụ về một chủ đề phức hợp, gắn với tình huống thực tiễn. Những thông tin cơ bản về chủ đề được truy cập từ những trang liên kết (links) do giáo viên chọn lọc từ trước. Việc học tập theo định hướng nghiên cứu và khám phá, kết quả học tập được người học trình bày và đánh giá."

-- (Meier & Nguyễn Văn Cường, 2022) --

WebQuest có thể được chia thành các WebQuest lớn và các WebQuest nhỏ:

➢ WebQuest lớn:

Xử lí một vấn đề phức tạp trong một thời gian dài (ví dụ cho đến một tháng), có thể coi như một dự án dạy học.

➢ WebQuest nhỏ:

Trong một vài tiết học (ví dụ 2 đến 4 tiết), học sinh xử lí một đề tài chuyên môn bằng cách tìm kiếm thông tin và xử lí chúng cho bài trình bày, tức là các thông tin chưa được sắp xếp sẽ được lập cấu trúc theo các tiêu chí và kết hợp vào kiến thức đã có trước của các em.

WebQuest có thể được sử dụng ở tất cả các loại hình trường học. Điều kiện cơ bản là học sinh phải có kĩ năng đọc cơ bản và có thể tiếp thu, xử lí các thông tin dạng văn bản. Bên cạnh đó, học sinh cũng phải có những kiến thức cơ bản trong thao tác với máy tính và Internet.

WebQuest có thể sử dụng trong mọi môn học. Ngoài ra, WebQuest rất thích hợp cho việc dạy học liên môn.

Đặc điểm của học tập với WebQuest

– Chủ đề dạy học gắn với tình huống thực tiễn và mang tính phức hợp:

Chủ đề dạy học được lựa chọn trong WebQuest là những chủ đề gắn với thực tiễn, có thể là những tình huống lịch sử mang tính điển hình, hoặc những tình huống mang tính thời sự. Đó là những tình huống mang tính phức hợp có thể xem xét dưới nhiều phương diện và có thể có nhiều quan điểm khác nhau để giải quyết (Meier & Nguyễn Văn Cường, 2022).

– Định hướng hứng thú học sinh:

Nội dung của chủ đề và phương pháp dạy học định hướng vào hứng thú, tích cực hoá hoạt động học tập của học sinh (Meier & Nguyễn Văn Cường, 2022).

– Tính tự lực cao của người học:

Quá trình học tập là quá trình tự điều khiển, học sinh cần tự lực hoàn thành nhiệm vụ được giao, tự điều khiển và kiểm tra, giáo viên đóng vai trò tư vấn, hướng dẫn (Meier & Nguyễn Văn Cường, 2022).

– Quá trình học tập là quá trình tích cực và kiến tạo:

Khác với việc truy cập mạng thông thường nhằm thu thập thông tin, trong WebQuest học sinh cần tìm, xử lí thông tin nhằm giải quyết một nhiệm vụ. Học sinh cần có quan điểm riêng trên cơ sở lập luận để trả lời câu hỏi hoặc giải quyết vấn đề (Meier & Nguyễn Văn Cường, 2022).

– Quá trình học tập mang tính xã hội và tương tác:

Hình thức làm việc trong WebQuest chủ yếu là làm việc nhóm. Do đó việc học tập mang tính xã hội và tương tác (Meier & Nguyễn Văn Cường, 2022).

– Quá trình học tập định hướng nghiên cứu và khám phá:

Để giải quyết vấn đề đặt ra học sinh cần áp dụng các phương pháp làm việc theo kiểu nghiên cứu và khám phá. Những hoạt động điển hình của học sinh trong WebQuest là tìm kiếm, đánh giá, hệ thống hoá, trình bày trong sự trao đổi với những học sinh khác.

Học sinh cần thực hiện và từ đó phát triển những khả năng tư duy như:

So sánh: nhận biết và nêu ra những điểm tương đồng và khác biệt giữa các đối tượng, các quan điểm;
Phân loại: sắp xếp các đối tượng vào các nhóm trên cơ sở tính chất của chúng và theo những tiêu chuẩn sẽ được xác định;
Suy luận: xuất phát từ các quan sát hoặc phân tích mà suy ra các tổng quát hoá hoặc những nguyên lí chưa được biết;
Kết luận: từ những nguyên lí cơ bản và các tổng quát hoá đã có mà suy ra những kết luận và điều kiện chưa được nêu ra;
Phân tích sai lầm: nhận biết và nêu ra những sai lầm trong các quá trình tư duy của chính mình hoặc của những người khác;
Chứng minh: xây dựng chuỗi lập luận để hỗ trợ hoặc chứng minh một giả thiết.
2

Các thành phần cơ bản

- Giới thiệu (Introduction):

Đây là bước mở đầu của WebQuest, trong đó giáo viên cung cấp bối cảnh, giới thiệu chủ đề, mục tiêu học tập và các kỳ vọng đối với người học nhằm khơi gợi động cơ học tập, tạo hứng thú và định hướng cho quá trình thực hiện các nhiệm vụ tiếp theo (Bobkina & Dalmau, 2012).

- Nhiệm vụ (Task):

Đây là thành phần cốt lõi của WebQuest, trong đó giáo viên xác định rõ mục tiêu đầu ra và sản phẩm học tập mong đợi. Học sinh được yêu cầu xử lý, phân tích, tổng hợp và chuyển hóa thông tin thu thập được để tạo ra một sản phẩm mới hoặc giải quyết một vấn đề thực tiễn, qua đó phát triển tư duy bậc cao và năng lực giải quyết vấn đề (Papadaki et al., 2023).

- Tiến trình (Process):

Đây là thành phần hướng dẫn người học thực hiện nhiệm vụ thông qua các bước cụ thể và có trình tự logic. Tiến trình xác định rõ hoạt động cần thực hiện, các nguồn học liệu, công cụ hỗ trợ và mốc thời gian, giúp học sinh tổ chức, quản lý và hoàn thành nhiệm vụ một cách hiệu quả.

- Nguồn tài nguyên (Resources):

Thành phần này cung cấp các tài nguyên học tập, bao gồm các liên kết, tài liệu và phương tiện hỗ trợ đã được chọn lọc và tích hợp với từng nhiệm vụ. Việc định hướng nguồn tài nguyên giúp học sinh tiếp cận thông tin đáng tin cậy, tập trung vào mục tiêu học tập và nâng cao hiệu quả hoàn thành nhiệm vụ.

- Đánh giá (Evaluation):

Thành phần này sử dụng bảng tiêu chí đánh giá (rubrics) để đánh giá một cách minh bạch và nhất quán sản phẩm, quá trình thực hiện nhiệm vụ cũng như mức độ đạt được các mục tiêu học tập của học sinh. Việc áp dụng rubrics giúp nâng cao tính khách quan, cung cấp phản hồi rõ ràng và hỗ trợ cải thiện kết quả học tập (Irzawati, 2021).

- Kết luận (Conclusion):

Đây là thành phần tổng kết của WebQuest, trong đó giáo viên và học sinh cùng nhìn lại những mục tiêu đã đạt được, các kiến thức và kỹ năng được hình thành, đồng thời khuyến khích người học phản tư về trải nghiệm học tập để củng cố hiểu biết và định hướng cho việc học tiếp theo (Adanan et al., 2020).

3

Tiến trình phương pháp WebQuest

Sau đây là tóm tắt tiến trình các bước thực hiện WebQuest (Meier & Nguyễn Văn Cường, 2022):

1

1. Nhập đề

  • Giáo viên giới thiệu chủ đề.
  • Đặt câu hỏi, vấn đề nhằm đánh thức hứng thú của học sinh.
2

2. Xác định nhiệm vụ

  • Xác định nhiệm vụ chung của WebQuest.
  • Xác định nhiệm vụ các nhóm.
3

3. Hướng dẫn thông tin

  • Giáo viên hướng dẫn các trang web trên Internet liên quan đến chủ đề đã được chọn lọc và liên kết trên trang WebQuest về chủ đề.
  • Các nguồn thông tin khác.
4

4. Thực hiện

  • Học sinh làm việc theo nhóm theo nhiệm vụ đã phân công.
  • Chuẩn bị báo cáo.
5

5. Trình bày

  • Các nhóm học sinh báo cáo kết quả.
  • Thảo luận, trao đổi về kết quả.
6

6. Đánh giá

  • Giáo viên và học sinh đánh giá kết quả và quá trình thực hiện.
  • Học sinh tự rút ra kết luận.
4

Bài tập

  • Thiết kế sơ đồ tư duy WebQuest 6 thành phần trên công cụ OkMindmap cho một trò chơi lập trình bằng Scratch hoặc OctoStudio.
  • Trình bày sản phẩm dưới 5 phút.
5

Thang đánh giá Rubric

Tiêu chí Yếu
(0 - 40)		 Trung bình
(41 - 54)		 Khá
(55 - 69)		 Tốt
(70 - 84)		 Xuất sắc
(85 - 100)
1. Cấu trúc WebQuest trên OkMindmap
(Trọng số: 55%)

Sơ sài, không đạt:

  • Thiếu nhiều thành phần cốt lõi.
  • Mở đầu nhàm chán, nhiệm vụ mơ hồ.
  • Quy trình rối rắm, khó hiểu.
  • Không có rubric hoặc rubric không dùng được.
  • Không có nguồn tài liệu tin cậy.

Thiếu sót nhiều:

  • Thiếu từ 1 đến 2 thành phần.
  • Mở đầu chưa lôi cuốn, nhiệm vụ chưa rõ ràng.
  • Quy trình còn chung chung, thiếu các bước cụ thể.
  • Có rubric nhưng tiêu chí quá đại khái.
  • Nguồn tài liệu ít, độ tin cậy thấp.

Đủ thành phần:

  • Có đủ 6 thành phần nhưng nội dung còn sơ sài.
  • Mở đầu và nhiệm vụ ở mức cơ bản, đủ ý.
  • Quy trình có hướng dẫn nhưng chưa thật sự mạch lạc.
  • Có bảng rubric cơ bản.
  • Có nguồn tài liệu nhưng chưa phong phú.

Khá hoàn chỉnh:

  • Giao diện OkMindmap rõ ràng, phân cấp tốt.
  • Mở đầu (Intro) khá hay, gợi được sự tò mò.
  • Nhiệm vụ (Task) rõ ràng; Quy trình (Process) dễ hiểu, có các bước thực hiện cụ thể.
  • Thiết kế được bảng rubric khá tốt.
  • Nguồn tài liệu tương đối tin cậy.

Đầy đủ, logic và xuất sắc:

  • Cấu trúc chặt chẽ, tận dụng tốt tính năng của OkMindmap.
  • Mở đầu (Intro) cực kỳ hấp dẫn, tạo động lực lớn cho người học.
  • Nhiệm vụ (Task) phát biểu rất rõ ràng, cụ thể.
  • Quy trình (Process) cực kỳ chi tiết, dễ hiểu, hướng dẫn từng bước mạch lạc.
  • Thiết kế bảng đánh giá (Rubric) xuất sắc, chi tiết, thực tế.
  • Nguồn tài liệu (Resources) phong phú, đáng tin cậy cao.
2. Sản phẩm Trò chơi (Scratch / OctoStudio)
(Trọng số: 30%)

Không đạt yêu cầu:

  • Trò chơi không chạy được.
  • Kịch bản quá sơ sài hoặc sao chép nguyên mẫu có sẵn mà không chỉnh sửa.

Chưa hoàn thiện:

  • Trò chơi chỉ mới có khung cơ bản, thiếu tính tương tác.
  • Còn nhiều lỗi logic khi vận hành.

Vận hành cơ bản:

  • Trò chơi chạy được nhưng kịch bản còn đơn giản.
  • Giao diện chưa bắt mắt, tính tương tác ở mức thấp.

Vận hành tốt:

  • Trò chơi hoạt động đúng logic cơ bản.
  • Giao diện tương đối ổn, luật chơi rõ ràng.
  • Còn xuất hiện 1 - 2 lỗi nhỏ không đáng kể.

Sáng tạo và hoàn chỉnh:

  • Trò chơi chạy mượt mà, không có lỗi (bug).
  • Có kịch bản, giao diện đẹp, luật chơi rõ ràng.
  • Tính tương tác cao (hoặc tận dụng tốt cảm biến thiết bị).
3. Thuyết trình & Phản biện
(Trọng số: 15%)

Quá sơ sài:

  • Không chuẩn bị bài nói.
  • Quá giờ nghiêm trọng hoặc không thể giải thích về sản phẩm.

Chưa lôi cuốn:

  • Đọc mindmap là chính, nói nhỏ hoặc ngập ngừng.
  • Quá giờ quy định từ 1 - 2 phút.
  • Khá khó khăn khi trả lời phản biện.

Đạt yêu cầu:

  • Trình bày đủ nội dung nhưng giọng điệu chưa lôi cuốn.
  • Kiểm soát thời gian ở mức trung bình.
  • Trả lời câu hỏi còn lúng túng.

Rõ ràng, mạch lạc:

  • Trình bày đủ ý, dễ hiểu.
  • Thời gian vừa vặn hoặc lố dưới 30 giây.
  • Trả lời được các câu hỏi ở mức cơ bản.

Lôi cuốn và đúng giờ:

  • Trình bày tự tin, rõ ràng, làm nổi bật được mối liên kết giữa WebQuest và trò chơi.
  • Kiểm soát thời gian xuất sắc (dưới 5 phút).
  • Trả lời phản biện thuyết phục.
6

Tài liệu học tập mở rộng

📚 Tiếp cận phương pháp dạy học WebQuest

Sơ đồ tư duy mở rộng trên OKMindmap

Xem tài liệu ↗

📌 WebQuest mẫu tham khảo:

💡 Bài 7: Thực hành tìm kiếm thông tin trên Internet Mở WebQuest ↗
💡 WebQuest: Thực hành nâng cao sử dụng thư điện tử và mạng xã hội Mở WebQuest ↗